Okres wegetacji rzepaku jest najdłuższy spośród wszystkich upraw polowych. Wymaga złożonej agrotechniki, w tym wielu zabiegów środkami ochrony roślin. W dobrze prowadzonych plantacjach, niezbędne jest wykonanie kilku zabiegów fungicydowych. Zabezpieczenie roślin przed chorobami rozpoczyna się już jesienią, podczas której wykonywany jest przynajmniej 1 zabieg, a w przypadku przedłużającego się okresu wegetacji nawet 2. Utrzymanie zdrowego łanu jesienią to duże wyzwania, ale bardzo ważne w perspektywie wiosny i wtórnego porażenia roślin przez choroby.
Spis treści
Jakie choroby atakują rzepak jesienią?
Aktualnie najwięcej uwagi poświęca się ochronie rzepaku przez suchą zgnilizną kapustnych (Leptosphaeria maculans / L. biglobosa) oraz czernią krzyżowych (Alternaria sp.), ale to nie jedyne choroby występujące w tym okresie. Oprócz nich na plantacji mogą wystąpić:
- Zgnilizna twardzikowa (Sclerotinia sclerotiorum)
- Mączniak rzekomy kapustnych (Peronospora brassicae)
- Cylindrosporioza (Cylindrosporium concentricum)
- Werticilioza (Verticillium longisporum)
W jesiennym programie ochrony warto uwzględnić odpowiednio dobrane fungicydy, których ofertę można sprawdzić na stronie: https://osadkowski.pl/srodki-ochrony-roslin/fungicydy–c-001107.
Integrowane podejście — zdrowe odmiany rzepaku ozimego
W przypadku rzepaku ozimego materiał siewny wymieniany jest co roku. Dlatego warto zwrócić uwagę na jedną z cech użytkowych, którą jest zdrowotność odmian. Wybór odmiany o genetycznie wysokiej odporności na suchą zgniliznę kapustnych, czy też czerń krzyżowych pozwoli na łatwiejsze zabezpieczenie roślin przed chorobami. W przypadku odmian mieszańcowych rzepaku ozimego warto zwrócić uwagę na obecność genu RLM7, dzięki któremu roślin lepiej radzą sobie z infekcją powodowaną przez niektóre szczepy Leptosphaeria maculans, które powodują suchą zgniliznę kapustnych. Wybór odmian rzepaku ozimego z genem odporności nie zwalnia z konieczności wykonania zabiegów środkami grzybobójczymi jesienią oraz wiosną.
Ochrona bez regulacji
Plantacja rzepaku nie zawsze wymaga regulacji, dlatego warto poznać rozwiązania pozwalające zadbać o zdrowotność roślin rzepaku. W tej grupie można wyróżnić produkty o działaniu fitosanitarnym — IonBlue. Rekomendowany jest on jesienią w dawce od 0,3 do 0,5 l/ha. Może być aplikowany samodzielnie lub jako partner dla fungicydów. Do substancji czynnych niemodyfikujących pokroju roślin i przydatnych do ochrony rzepaku ozimego jesienią można zaliczyć protiokonazol oraz difenkonazol.
Generał 300 EC w jesiennej ochronie rzepaku
Jesienne stosowanie środków grzybobójczych zawierających protiokonazol było dotychczas mało popularne ze względu na ograniczoną dostępność fungicydów zarejestrowanych w rzepaku w tym okresie. ProAgri wychodząc naprzeciw oczekiwaniom Rolników, wprowadziło fungicyd Generał 300 EC, który można aplikować jesienią w fazie od 3 do 9 liści właściwych w dawce 0,6 l/ha. W praktyce jesiennej ochrony rzepaku rozwiązaniem opartym na protiokonazolu jest Generał 300 EC: https://osadkowski.pl/produkt/general-300ec-5l–s-138334, który może być stosowany od fazy 3 do 9 liści właściwych. Jego zaletą wynikającą z etykiety instrukcji stosowania jest możliwość dwukrotnego stosowania w sezonie wegetacyjnym. Oznacza to, że aplikacja jesienna nie ogranicza aplikacji wiosennej w zabiegach okołokwitnieniowych.
Generał 300 EC może być też partnerem dla zabiegów z triazolami o właściwościach skracających lub regulatorów wzrostu, które nie mają działania grzybobójczego.
Zwalczaj choroby i skracaj
Na wielu plantacjach rzepaku ozimego stosowane jest rozwiązanie łączące dwa triazole o bardzo dobrych właściwościach modyfikujących pokrój roślin — zapobiegających nadmiernemu wyniesieniu pąka wierzchołkowego. Rozwiązanie to połączenie metkonazolu (Sierra 60 SL) z tebukonazolem (Syrius 250 EW), które także ma wysoką skuteczność w zwalczaniu najważniejszych chorób rzepaku ozimego. Dawki substancji czynnych/produktów należy dostosować do dynamiki wzrostu plantacji oraz wytworzonej biomasy. Standardem jest proporcja Sierra 60 SL 0,5 l/ha + Syrius 250 EW 0,5 l/ha, ale należy ją zrewidować po ocenie zaawansowania wzrostu roślin.
Jesienna ochrona rzepaku ozimego przed chorobami to obecnie standard. Zwykle do jej przeprowadzanie wykorzystywane są triazole, które pełnią funkcję również regulatorów wzrostu. Ustalenie wielkości dawek fungicydów oraz dobór substancji czynnych powinien odbywać na podstawie oceny plantacji. Dobrze przeprowadzony zabieg fungicydowy zwalcza suchą zgniliznę kapustnych oraz czerń krzyżowych. Wymienione choroby są obecnie największym jesiennym zagrożeniem w uprawie rzepaku ozimego.
Jak skutecznie chronić rzepak przed chorobami jesienią?
Jesienią szczególnego znaczenia nabiera ograniczenie suchej zgnilizny kapustnych i czerni krzyżowych, które mogą osłabiać rośliny także w dalszej części sezonu. Wybór rozwiązania powinien uwzględniać kondycję łanu, tempo jego rozwoju oraz potrzebę regulacji pokroju. W zależności od sytuacji można zastosować preparaty o działaniu wyłącznie grzybobójczym lub połączyć zwalczanie chorób ze skracaniem roślin. Przy długiej i ciepłej jesieni konieczne może być również wykonanie drugiego zabiegu.